کشور ترکیه در نیمکرۀ شمالی، در نزدیکی خط استوا و در مرز میان اروپا و آسیا قرار گرفته است. ترکیه از دو بخش آسیایی در شرق و اروپایی در غرب تشکیل شده و اقانوس اطلس ۳۰۰۰ کیلومتر در آن نفوذ کرده است. این کشور دارای مرزهای آبی با دریاهای سیاه، مدیترانه و مرمره، سواحل زیبا و مناطق کوهستانی منحصربهفردی است.
ترکیه، مانند پلی بین آسیا و اروپا، در نیمکرۀ شمالی و نزدیک به خط استوا قرار دارد. موقعیت جغرافیایی این کشور در حوزۀ مدیترانه و نقطۀ اتصال سرزمینهای دنیای قدیم آسیا، اروپا و آفریقا است. بخشی از خاک ترکیه در آسیا و بخشی در اروپا قرار گرفته، اقیانوس اطلس در مسافتی حدود ۳۰۰۰ کیومتر به داخل آن نفوذ کرده و از سه طرف توسط سه دریای مهم احاطه شده است.
کشور ترکیه به شکل مستطیلی با عرض ۵۵۰ و طول ۱۶۰۰ کیلومتر، از شمال و شمال شرق با ارمنستان، گرجستان و ایران، از جنوب و جنوب شرق با عراق و سوریه و از غرب با یونان و بلغارستان همسایه است و از دو بخش اصلیِ آسیایی در شرق و اروپایی در غرب تشکیل شده است.
ترکیه مساحتی حدود ۸۱۴۵۷۸ کیلومترمربع دارد که ۷۵۵/۶۸۸ کیلومترمربع آن را زمینهای آناتولی تشکیل میدهند. طولانیترین مرز زمینی این کشور با سوریه و به طول ۸۷۷ کیلومتر است.
با توجه به مساحت و شکل مستطیلی کشور ترکیه، اختلاف زمانی بین شرقیترین و غربیترین نقطۀ آن، ۷۶ دقیقه است.
موقعیت جغرافیایی ترکیه
همانطور که گفتیم، ترکیه با قرار گرفتن در مرز بین اروپا و آسیا، دارای موقعیت جغرافیایی استراتژیک و منحصربهفردی است.این کشور دارای مرزهای زمینی با کشورهای آسیایی شامل ارمنستان، گرجستان، ایران، عراق و سوریه و همچنین مرزهایی با یونان و بلغارستان است که کشورهایی اروپایی به شمار میآیند.
در ادامه به معرفی و بررسی دریاها، ارتفاعات و ویژگیهای جغرافیایی این کشور میپردازیم.
معرفی دریاهای اطراف ترکیه
طول مرزهای خشکی ترکیه در حدود ۲۷۵۳ کیلومتر و طول سواحل دریایی آن حدود ۶۰۰۰ کیلومتر است. کشور ترکیه با سه دریا احاطه شده است: دریای سیاه در شمال، دریای مدیترانه در جنوب و دریای مرمره، بین دریای اژه و تنگۀ استانبول و داردانل در غرب.
۱. دریای سیاه
دریای سیاه با مساحت تقریباً ۴۶۰ هزار کیلومترمربع و ساحلی به طول ۱۶۰۰ کیلومتر، دریایی بسیار عمیق است. قسمت عمدۀ آن را فرورفتگی به عمق ۲۰۰۰ متر تشکیل میدهد. میزان شوری آب آن در حدود ۱۸ دهم درصد است. از آنجا که در آبهایی با عمق بیش از ۲۰۰ متر، اکسیژن کافی وجود ندارد و مسموم با گاز هیدروژن سولفور هستند، گونههای ماهی خیلی کمی در آنها یافت میشود. دریای سیاه منبع دائمی بخار آب و گرما است و آبهای آن معمولاً یخ نمیزند.
۲. دریای مدیترانه
دریای مدیترانه در جنوب ترکیه نیزدریایی با عمق زیاد، با شوری حدود دوبرابر دریای سیاه به میزان ۳۹ دهم درصد است. ساحل دریای مدیترانه طولی به اندازه ۲۸۰۰ کیلومتر دارد و آبهای درخشان نیلگون ویژگی معروف آن است.
۳. دریای اژه
سواحل دریای اژه طولانیترین سواحل ترکیه را با حدود ۲۸۰۰ کیلومتر به خود اختصاص میدهند. طول ساحلی جزایر در اینجا و جاهای دیگر حدود ۱۰۰۰ کیلومتر است. دریای بستۀ مرمره که با تنگههای استانبول و چاناککاله باز میشود، تقریباً ۱۱۰۰۰ کیلومترمربع مساحت دارد و طول سواحل آن با احتساب تنگهها حدود ۱۲۰۰ کیلومتر است.
دریاچهها و رودخانههای ترکیه
بزرگترین دریاچۀ ترکیه، دریاچه وان با مساحت ۳۷۱۳ کیلومترمربع و دریاچۀ نمک با مساحت ۱۵۰۰ کیلومترمربع در جایگاه دوم از نظر وسعت قرار دارد.
پس از آن دریاچههای بیشهیر (۶۵۶ کیلومترمربع)، اغیردیر (۴۶۸ کیلومترمربع)، ایزنیک (۲۹۸ کیلومترمربع)، بوردور (۲۰۰ کیلومترمربع)، مانیاس (۱۶۶ کیلومترمربع)، آچیگول (۱۵۳ کیلومترمربع) و اولوبات (۱۳۴ کیلومترمربع) قرار میگیرند.
دریاچههای بیشهیر و اغیردی، ساپانکا، ایزنیک، اولوبات و مانیاس دریاچههای آب شیرین هستند. آب دریاچههای بوردور و آچیگول تلخ است. دریاچههای ارچک در شرق دریاچۀ وان، چیلدر در شمال قارص، آمیک در هاتای، گولچوک (دریاچۀ خزر) در جنوب شرقی توروس، آکشهیر در آناتولی مرکزی و ترکوس، کوچوکچکمچه و بویوکچکمچه در سواحل تراکیه از جمله دریاچههای دیگر این کشور هستند. بر روی این دریاچهها سدهای بزرگی مانند هیرفانلی، دمیر کوپرو، کبان، آلتینکایا، کاراکایا، آتاتورک و ساریار ساخته شده است.
بیشتر رودخانههای ترکیه به دریاهای اطراف میریزند. برخی از آنها مانند رودخانههای دجله و فرات در منطقۀ آناتولی شرقی به خارج از مرزهای ترکیه میروند، با هم یکی شده و با نام شطولاراپ به خلیج فارس میریزند. رودخانهها در برخی از مناطق ترکیه که حوزه بستهای دارند، به دریاها نمیرسند. مناطق مرکزی و جنوبی آناتولی و بخش مجاور دریاچه وان، بزرگترین حوزههای ترکیه را تشکیل میدهند. یکی از ویژگیهای مشترک رودخانههای ترکیه این است که میزان آبدهی آنها در فصلهای مختلف سال، بسیار متفاوت است.
رودهای دیگری که از آناتولی شرقی سرچشمه میگیرند، یعنی ارس، چوروه، کورا و مراد، شاخهای از رودخانه فرات هستند. رود دجله از جنوب شرقی توروس سرچشمه میگیرد و یشیلیرماک، کیزیلیرماک و ساکاریا با سرچشمه گرفتن از آناتولی مرکزی، به دریای سیاه میریزند.
علاوهبراین، مقصد آخر هرشیت، ملت و رودخانههای کوچک دیگری مانند بارتین و فیلیوس نیز دریای سیاه است. در منطقۀ غربی، نهرهای سوسورلوک، بیگا و گونن به دریای مرمره و رودخانههای گدیز، کوچوکمندرس و مریچ به دریای اژه میریزند. انتهای رودخانههای سیهان، گوکسو، آسی، دالامان و ایشن نیز به دریای مدیترانه میرسد.
ارتفاعات ترکیه
ترکیه در رشتهکوه آلپ از کوههای هیمالیا قرار گرفته است. به گفتۀ زمینشناسان، شکلگیری این کشور از نظر ساختار جغرافیایی از اواخر دورۀ سوم آغاز و در دورۀ چهارم شکلگیری زمین به پایان رسید.
ارتفاع متوسط در کشور ترکیه به حدود ۱۱۳۰ متر میرسد. این رشتهکوه در امتداد کوههای آناتولی شمالی در شمال کشور و کوههای توروس در جنوب قرار گرفته و کمانهای دایرهای گستردهای را در جهت شرق به غرب کشیده است. مناطق ساحلی توسط این رشتهکوهها از داخل کشور جدا میشوند.
قسمتهای داخلی تقریباً از همه طرف توسط رشتهکوه احاطه شده و از فلاتها و دشتهای وسیع مرتفع در قسمتهای میانی تشکیل شده است. این رشتهکوهها که در لبههای شمالی و جنوبی امتداد یافتهاند، در شرق به یکدیگر نزدیک میشوند. علاوهبر این، با پیدایش برخی رشتهکوههای دیگر، این کوهها در ناحیۀ شرقی متراکمتر، مختلط و گویی به هم گرهخورده میشوند. به همین دلیل قسمت شرقی کشور مرتفع و کوهستانی است.
دامنههای جنوبی کوههای توروس با فلاتهای پهنی با ارتفاع متوسط پوشیده شده است. در این مناطق، دشتهای وسیع و طولانی بین رشتهکوههایی با بلندی متوسط وجود دارد که عمود بر دریا قرار دارند. در شمال غربی، سواحل دریای مرمره و اطراف آن، ناهموارترین بخش ترکیه را تشکیل میدهد.
ویژگیهای منحصربهفرد مناطق جغرافیایی مختلف در ترکیه
- منطقۀ آناتولی شرقی شامل بخشهای لشکر فراتعلیا، لشکر ارزروم-قارص، لشکر مرات وان علیا و لشکر حکاری، ۲۱ درصد از خاک ترکیه را تشکیل داده و بیشترین مساحت ترکیه را به خود اختصاص میدهد.
- منطقۀ جنوب شرقی آناتولی لشکر فرات میانه، لشکر دجله، ۷/۵ درصد از خاک ترکیه و کمترین مساحت را در بر میگیرد.
- منطقۀ آناتولی شرقی مرتفعترین بخش ترکیه است.
- منطقۀ مرمره بخش ییلدیز، بخش ارگنه، بخش چاتالکا-کوجائلی و بخش مرمرۀ جنوبی، کمارتفاعترین بخشها و پرجمعیتترین مناطق ترکیه با بیشترین مصرف انرژی هستند.
- منطقۀ دریای اژه، شامل بخش دریای اژه و بخش داخلی آناتولی غربی طولانیترین سواحل ترکیه را دارا هستند.
- منطقۀ دریای سیاه، شامل بخش دریای سیاه غربی، بخش دریای سیاه مرکزی و بخش دریای سیاه شرقی، بیشترین بارندگی، کوتاهترین مدت تابش آفتاب و غنیترین جنگلها را دارد و رانش زمین در آن شایع است.
- منطقۀ جنوب شرقی آناتولی، گرمترین منطقه در تابستان ترکیه است.
- منطقۀ مدیترانه، شامل بخشهای آدانا و آنتالیا، گرمترین منطقه در زمستان ترکیه است و کشت گلخانهای در آن توسعه یافته است.
- منطقۀ آناتولی شرقی، سردترین منطقۀ ترکیه است و فعالیت آتشفشانی در کوههای این منطقه بیشتر به چشم میخورد. منطقۀ آناتولی شرقی، بالاترین ثروت معدنی در ترکیه را دارد.
- منطقۀ جنوب شرقی آناتولی طولانیترین مدت تابش خورشید را دارد، اما از نظر منابع جنگلی فقیرترین بخش ترکیه است.
کشور ترکیه با تنوع بینظیر اقلیمی و آبوهوایی، یکی از جالبترین مناطق جغرافیایی بین آسیا و اروپاست. این کشور به خاطر این تنوع آبوهوا در مناطق ساحلی، کوهستانی و جنگلی، هر سال میزبان تعداد قابلتوجهی توریست از همه جای دنیا است. درواقع یکی از دلایل سفر به ترکیه، تماشای این تنوع جغرافیایی و استفاده از زیباییهای سرزمین ترکیه در فصلهای مختلف سال است.
برای اطلاع از املاک فروشی در آنتالیا با ما تماس بگیرید و یا به پروفایل اینستاگرام ما مراجعه نمایید
